10.1.4. Christelijke feestdagen

De wet van Mozes geeft ook inzettingen voor andere gewijde feest- en gedenkdagen naast die voor de sabbatten. In Leviticus 23 zien we dat er extra dagen waren vastgesteld, waarop men geen dagelijks werk mocht verrichten. Al die bijzondere dagen hadden te maken met Gods heilsplan met het volk Israël. Het Loofhuttenfeest bestond zelfs uit een volle week, waarop niet gewerkt werd. We zien dat niet de mensen, maar God zelf de vakantie heeft 'uitgevonden'. Al die dagen zijn feesttijden ter ere van God (Leviticus 23:2) en tot welzijn en vreugde van de mens. Het zijn stuk voor stuk geschenken.

Nieuwtestamentische invulling van oudtestamentische feestdagen

Zoals eerder gezegd: in het Oude Verbond ligt de nadruk op het aardse, uiterlijke leven in het land Israël. In het Nieuwe Verbond gaat het vooral om het geestelijke, innerlijke leven door de Heilige Geest.

De sabbatten en de joodse feest- en gedenkdagen kunnen zo op de volgende manier vertaald worden naar nieuwtestamentische concepten:

inzettingen in O.T. en hun betekenis hun betekenis en invulling door N.T. gelovigen
1. Sabbatdag (7e dag van de week): niet werken (Exodus 20:8-11);
2. Sabbatjaar (elk 7e jaar): niet het land bebouwen (Leviticus 25:1-7);
3. Jubeljaar (na elk 49e jaar): land en vrijheid teruggeven (Leviticus 25:8-17)
- Zondagse samenkomsten (voor onderwijs, aanbidding, ontmoeting)
- Dagelijks rusten in de verbondenheid met Jezus.
- Dankbaar genieten van alle geestelijke zegeningen.
- Aandacht geven aan medegelovigen en andere mensen, goed omgaan met natuur en milieu.
- Levensheiliging, toewijding aan God.
Pesach (Exodus 12:1-13; Leviticus 23:5) en feest van ongezuurde broden (Exodus 12:14-20; Leviticus 23:6-8); gebaseerd op de bevrijding uit Egypte - Op Goede Vrijdag het sterven van Jezus gedenken.
- Periodieke vieringen van het Heilig Avondmaal.
Eerstelingenoffer (Leviticus 23:9-14); offergave van de eerste oogst; het offer aan God toewijden en terug ontvangen voor eigen gebruik - Op Pasen: gedenken dat Jezus als 'eersteling' uit de dood is opgestaan.
- Dagelijks leven in verbondenheid met Jezus.
Wekenfeest (Leviticus 23:15-22); diverse offers om verbondenheid met God te accentueren - Op Pinksteren de komst van de Heilige Geest gedenken.
- Dagelijks leven vanuit de verbondenheid met de Heilige Geest.
Bazuinenfeest (Leviticus 23:23-25), later het Israëlische nieuwjaarsfeest (tijd van inkeer en evaluatie van afgelopen jaar, denken aan de komst van de Rechter) - Voorbereiding op de viering van de geboorte van Jezus.
- Dagelijkse inkeer en leven in de verwachting van Jezus' wederkomst.
Grote verzoendag (Leviticus 16; Leviticus 23:26-32) vergeving van zonden Dagelijkse zonden belijden, steeds leven vanuit de vergeving van zonden en de verzoening met God, door Jezus tot stand gebracht.
Loofhuttenfeest (Leviticus 23:33-36) herinnering aan de tocht van het volk Israël door de woestijn Dagelijks vertrouwen op Gods hulp en voorziening onder alle omstandigheden.

We zien in dit overzicht dat de christelijke kerken in de loop der eeuwen een aantal tradities hebben ontwikkeld die aansluiten bij oudtestamentische inzettingen over bijzondere dagen. In verschillende landen zijn die tradities heel verschillend uitgewerkt. De vormen kunnen per land sterk verschillen en ook het relatieve belang in de beleving van de gelovigen. Een Australische gelovige haalt het bijvoorbeeld niet in zijn hoofd om op Goede Vrijdag te werken, terwijl dat in Nederland geen punt van discussie is. In verschillende Angelsaksische landen wordt niet of nauwelijks stilgestaan bij Hemelvaartsdag en Pinksteren. Per land of kerk kunnen zondagsgebruiken onder christenen sterk verschillen.

Hoe gaan we om met zulke tradities?

Strikt genomen hebben nieuwtestamentische gelovigen zulke tradities niet nodig om aan Gods bedoelingen te voldoen. Het is opvallend dat Paulus geen enkele aansporing geeft om bijzondere dagen te onderhouden, hoewel hij als jood wel de joodse tradities in acht blijkt te nemen.

Toch zou het onverstandig zijn om daarom zulke tradities maar af te schaffen. Als ze op de juiste manier worden onderhouden, kunnen ze bijdragen tot de geloofsgroei en de stabiliteit van de gelovigen. Ze werken ook samenbindend. Ik denk wel dat we elkaar daarin de nodige variatieruimte moeten gunnen en elkaar niet te snel moeten veroordelen. Daarom zegt Paulus ook in dit verband:

"De een beschouwt bepaalde dagen als een feestdag, voor de ander zijn alle dagen gelijk. Laat iedereen zijn eigen overtuiging volgen." (Romeinen 14:5)

"Laat niemand aanmerkingen op u maken inzake eten en drinken of het vieren van feestdagen, nieuwe maan of sabbat. Dit alles is slechts een schaduw van de komende dingen; de werkelijkheid behoort aan Christus." (Kolossenzen 2:16-17, WV1995)

Paulus erkent de waarde van tradities in verband met bijzondere dagen, maar acht ze niet onmisbaar en benadrukt de innerlijke houding van de mens tegenover God en zijn medemens. Dat is nieuwtestamentisch denken.

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.
copyright © 2013 - voor het laatst bijgewerkt op 18 maart 2013