9.3.11. Wilskrachtig karakter

Wilskrachtige mensen kenmerken zich door hun sterke wil. Ze zijn optimistisch van aard, vol zelfvertrouwen en nemen snel beslissingen. Ze zijn actief, dynamisch en kunnen hoge prestaties leveren. Ze laten zich motiveren door hun toewijding aan verantwoordelijkheden, taken en doelstellingen, kortom de dingen waar ze hun hart op zetten (loyaliteit). Het zijn onvermoeibare doorzetters die zich niet door de omstandigheden van hun stuk laten brengen.

Hier volgt een overzicht van de eigenschappen die we tegenkomen bij wilskrachtige mensen met zowel hun karaktergaven als hun karakterzwakheden.

hoofd-
eigenschap
karakter-
behoeften
karaktergaven karakterzwakheden mogelijke negatieve eigenschappen
zelfstandig zelfstandigheid, avontuur, vernieuwing zelfredzaam, ondernemend - te zelfstandig
- niet erg sociaal
- eigenzinnig, werkverslaafd
- solistisch
gezagvol verantwoordelijkheid, macht, respect geboren leider, verantwoordelijk - te veel gezag
- niet erg volgzaam
- autoritair, ongevoelig
- trots
vastberaden actie, uitdaging, risico's, strijd moedig,doorzetter - te krachtdadig - agressief, wreed, wedijverig
- onbedachtzaam

Wilskrachtige karaktereigenschappen

Te prestatiegericht
De Bijbel geeft het voorbeeld van een actieve vrouw, die teveel in haar werk opging: Marta. Om te beginnen wil ik het voor haar opnemen, want ze is niet erg populair bij Bijbellezers omdat Jezus haar een keer heeft terechtgewezen. Maar bekijk haar eens van een andere kant. Haar toewijding aan Jezus was overduidelijk en Jezus waardeerde die heel erg. Maar ze was zo druk met het WERK voor de Heer, dat ze geen tijd had voor de Heer zelf. Door zijn corrigerende woorden wilde Jezus haar, en misschien ook jou, helpen om beter in balans te komen

Vooral wilskrachtige gelovigen hebben er moeite mee om te leven uit genade. Prestaties en succes worden erg gerespecteerd in de wereld, maar in de hemel geldt het tegenovergestelde: hoe meer je hebt geleerd uit genade te leven en te dienen, des te hoger sta je op de geestelijke ladder.

Wilskrachtige mensen denken vaak dat ze het helemaal gemaakt hebben. Toch zijn ze in geestelijke zin vaak erg hulpbehoevend. Immers, de kracht van een christen bestaat in het zich afhankelijk weten van Jezus. God heeft veel moeite gedaan om dit principe uit te werken in het leven van de wilskrachtige Paulus. In Filippenzen 3:5-11 legt hij uit dat hij bevrijd is van zijn trots. Alles waar hij zich ooit voor op de borst had geslagen (vooral zijn prestaties) heeft hij als waardeloze troep bij het grof vuil gezet om zich voortaan volledig aan Jezus toe te wijden.

Trots
Wilskrachtige mensen hebben de neiging om trots te zijn op wat ze zijn, op hun uiterlijke schoonheid, lichamelijke kracht, overwicht over anderen, bezittingen, prestaties of wat dan ook. Ze willen graag door veel mensen bewonderd te worden.

Wilskrachtige gelovigen moeten vooral veel leren over nederigheid. De opdracht om de ander belangrijker te achten dan jezelf (Filippenzen 2:3) is een van hun grootste geloofsuitdagingen. Het voorbeeld van Jezus, die al zijn macht en luister heeft afgelegd om mens te worden en aan een vervloekt kruis te sterven, dient een grote inspiratiebron voor hen te zijn. Lees Filippenzen 2:5-11 er maar op na en zie wat het gevolg was van Jezus' nederige houding: dat Hij uiteindelijk de allerhoogste machtspositie van het heelal zou ontvangen. Dienend leiderschap, daar gaat het om in het Koninkrijk van God.

Drie karaktereigenschappen

Bij wilskrachtige karakters onderscheiden we drie karaktereigenschappen:

  1. zelfstandig
  2. gezagvol
  3. vastberaden

Deze eigenschappen overlappen elkaar gedeeltelijk. Ze komen bij heel veel mensen voor, in mindere of meerdere mate.

1. Zelfstandig karakter

Zelfstandige mensen hebben behoefte aan nieuwe uitdagingen en persoonlijk succes. Ze kunnen zich heel goed redden zonder hulp van anderen en velen van hen zijn geboren solisten. Het zijn dan ook rasechte pioniers. Doordat ze ondernemend zijn hebben ze het in zich om als zelfstandige zakenman te beginnen en er met hard werken een bloeiend bedrijf van te maken. Binnen een groep zijn zij degenen die de initiatieven nemen en een voortrekkersrol nemen, zodat anderen hun voorbeeld kunnen volgen. Het zijn echte vernieuwers, die hun tijd vaak vooruit zijn. Terwijl anderen nog moeten nadenken of hun plannen geen risico's opleveren, hebben zij ze al bijna uitgevoerd.

Beelddrager van God
Zelfstandige gelovigen doen er goed aan zich te laten inspireren door God, die als enige leven in zichzelf heeft en dus volkomen eigenmachtig is. God heeft niemand nodig om zijn doelen te bereiken. God is in alles de eerste, degene die alle initiatieven heeft genomen en die alles wat Hij onderneemt tot een succesvol einde brengt.

Als zelfstandig geaarde gelovigen zich door de Heilige Geest laten leiden, kunnen hun positieve eigenschappen tot even zoveel karaktergaven worden, die tot Gods eer gebruikt kunnen worden. Ze hebben immers van nature een pioniersgeest, zodat ze geschikt zijn voor allerlei baanbrekend werk, zoals bij zendingsorganisaties. Ook kunnen ze organisaties opstarten, die zich inzetten voor allerlei christelijk werk. Ze kunnen ook een voortrekkersrol spelen bij noodzakelijke vernieuwingstrajecten.

Een duidelijk Bijbels voorbeeld van een zelfstandige gelovige is Nehemia, die in zijn eentje het initiatief nam om met een groep ballingen vanuit Babylonië naar Jeruzalem te verhuizen om de stad te herbouwen. Hij had de ware pioniersgeest en was heel doelgericht bezig. Hij liet zich niet afleiden door vijanden die hem wilden ontmoedigen, maar zorgde voor een goede verdediging en een werkbaar actieplan. Hij was geen man met profetische gaven of diepzinnige wijsheden, maar wist zich wel afhankelijk van God en ging aan het werk. Hij was een machtig middel in Gods hand om een nieuwe fase in zijn plan met Israël op te starten.

Te zelfstandig, eigengereid
Binnen het kader van de gemeente moeten zelfstandig ingestelde gelovigen leren om harmonisch samen te werken met anderen die minder snel en actief zijn dan zij zelf. Ze hebben andere krachtige persoonlijkheden naast zich nodig om hen in toom te houden, zodat ze hun waardevolle gaven kunnen ontwikkelen zonder dat ze er brokken mee maken.

Onafhankelijk ingestelde gelovigen denken vaak dat ze Gods leiding en hulp niet nodig hebben omdat ze vertrouwen op hun eigen intuïtie en praktische kijk op de dingen. Daarom is het ook zo moeilijk voor hen om uit genade te leven. Ze zouden liever door eigen prestaties Gods genegenheid willen verdienen. Door hun solistische instelling miskennen ze Gods bedoeling met de Gemeente, die ons is gegeven om elkaar te ondersteunen en aan te vullen, en zelfs de meest zelfstandige mensen hebben anderen nodig.

Door een te onafhankelijke instelling hebben veel zelfstandige gelovigen de neiging behoorlijk eigenzinnig te zijn. Ze staan dan niet erg open voor adviezen van anderen en zijn moeilijk van hun ongelijk te overtuigen. Je ziet dan ook vaak dat deze mensen vaak wat koel en ongenaakbaar overkomen. Door hun zelfbewuste optreden veroorzaken ze gevoelens van minderwaardigheid bij anderen en zien ze vaak niet wat die anderen goed doen. Als ze zich hiervan bewust zijn en zich meer toeleggen op het leren waarderen van andere soorten mensen, kunnen ze hun gaven ook beter kwijt in hun omgeving. Verder is er niets mis met een sterke wil, als die maar getemd en geleid wordt door de Heilige Geest. Alleen dan kunnen ze hun doel bereiken.

2. Gezagvol karakter

Gezagvolle mensen hebben vooral behoefte aan verantwoordelijkheid, macht en bewondering van mensen. Het zijn geboren leiders. Ze voelen al gauw verantwoordelijk voor iets en zijn bereid de consequenties te accepteren voor de verantwoordelijkheid die hen is toevertrouwd. Door hun objectieve, praktische instelling kunnen zij goed organiseren. Ze zijn besluitvast en houden het hoofd koel onder alle omstandigheden. Ze kunnen anderen motiveren, maar ook streng zijn. Ze houden niet van compromissen en hebben van nature een sterk rechtvaardigheidsgevoel. Al met al dwingt hun leiderschap respect af.

Beelddrager van God
Gezagvolle gelovigen doen er goed aan zich te laten inspireren door God, die zelf ook gezagvol is. God is de bestuurder van het heelal en wordt in de Bijbel veelvuldig aangeduid met titels als Heer, Heerser, Vorst, Koning, Allerhoogste Majesteit en Rechter. Gods wil wordt uitgevoerd. Hij heeft alle autoriteit om goede mensen te belonen en slechte mensen te straffen. Verder geeft God ook hemelse autoriteit aan gelovigen, die iedere gelovige mag hanteren in verbondenheid met Jezus. Laten gelovigen met een gezagvol karakter vooral uit DIE autoriteit handelen, en niet vanuit eigen persoonlijk overwicht.

Als gezagvolle gelovigen zich door de Heilige Geest laten leiden, kunnen hun positieve eigenschappen tot even zoveel karaktergaven worden, die tot Gods eer gebruikt kunnen worden. Dan kunnen zich bijvoorbeeld ontwikkelen tot dynamische en charismatische leiders, waaraan de mensen die onder hun gezag staan, zich kunnen optrekken. Ze kunnen anderen ook goed motiveren, zodat het beste uit hen naar boven kan komen. Voorwaarde voor gelovige leiders is wel dat ze zich stellen onder het gezag en de correctie van anderen, omdat ze anders het gevaar lopen te veel macht en invloed naar zich toe te trekken. Binnen het Koninkrijk van God is er een voortdurend tekort aan mensen met leidinggevende kwaliteiten.

Het dragen van verantwoordelijkheid is natuurlijk een opdracht voor ieder mens.

Autoritair
Helaas, bij gezagvolle mensen kan de behoefte aan verantwoordelijkheid gemakkelijk ontaarden tot een begeerte naar macht. Hun gedrag wordt dan vaak autoritair. We kennen allemaal voorbeelden van tirannen; velen van hen zijn van het gezagvolle type. Een gezagvolle man heeft bijvoorbeeld de neiging zijn vrouw te weinig ruimte te gunnen en haar te domineren, waardoor zij ernstig ontregeld kan raken in haar ontwikkeling. Een vrouw met deze eigenschap heeft de neiging 'de broek aan te trekken' en de leiding van het gezin op zich te nemen, vooral als ze getrouwd is met een volgzame man. Autoritair optredende mensen kunnen hardvochtig of zelfs wreed zijn. Daarmee kunnen ze anderen in hun gevoelens kwetsen.

Ook het ouderschap biedt veel mogelijkheden om verantwoordelijkheid en leiderschap te laten zien. Gezagvolle vaders zijn meestal streng en eisen veel discipline van hun kinderen. Daarin hebben ze neiging om verder te gaan dan opvoedkundig verantwoord is.

"Vaders, misbruik tegenover uw kinderen uw macht niet, want dan ontneemt u hun alle moed." (Kolossenzen 3:21, HB2008)

God is er niet op uit om gezagvolle mensen te breken, maar om hen om te vormen tot verantwoordelijke leiders, onder wiens leiding velen zich kunnen ontplooien en veilig voelen. Onderwerp je volledig aan God. Dat is voorwaarde voor goed leiderschap zoals God het heeft bedoeld.

3. Vastberaden karakter

Vastberaden mensen hebben bovengemiddelde lichamelijke en mentale kracht. Ze hebben een sterke persoonlijkheid en stralen een zeker overwicht uit. Ze zijn moedig en strijdbaar. Ze hebben vooral behoefte aan strijd, risico's en uitdagingen. Het zijn echte vechters en willen zich graag meten met anderen. Ze zijn moedig en geven het niet gauw op. Ze zijn bereid om zo nodig risico's te nemen, ja, het gevaar oefent zelfs een bepaalde aantrekkingskracht op hen uit.

Beelddrager van God
Vastberaden gelovigen doen er goed aan zich te laten inspireren door God, die oneindig daadkrachtig is. God is buitengewoon vastberaden en machtig. Er is niets wat Hij niet kan doen. Gods grootste overwinning vond plaats toen Jezus aan het kruis stierf en op de derde dag werd opgewekt. God is in staat ieder alle nodige hulp en kracht te verlenen aan wie Hij maar wil.

Als vastberaden gelovigen zich door de Heilige Geest laten leiden, kunnen hun positieve eigenschappen tot even zoveel karaktergaven worden, die tot Gods eer gebruikt kunnen worden. Dan kunnen zij steunpilaren zijn binnen het Koninkrijk van God. Ze kunnen zwakkeren beschermen tegen dreigingen van buitenaf. Ook kunnen ze hun mogelijkheden inzetten om het kwade te bestrijden. Het voeren van geestelijke strijd kan hen ook aanspreken, waarbij ze niet inzetten op hun eigen kracht en hun natuurlijke overwicht, maar op die van de Heilige Geest.

Het Koninkrijk van God is één grote uitdaging en er is genoeg te strijden. De overwinning is al behaald, waarbij Jezus de grote Overwinnaar en kampioen is. In zijn kracht kan elke gelovige ingeschakeld worden in de geestelijke strijd en dat aspect van het leven met God zal vastberaden gelovigen zeker aanspreken. Maar speciaal voor hen is belangrijk dat Gods kracht zich alleen openbaart bij mensen die zich zwak weten.

Strijd de goede strijd
Vastberaden mensen kunnen het slecht hebben als anderen betere prestaties leveren dan zij. Daardoor werken ze nogal eens met hun ellebogen om anderen desnoods met geweld voorbij te streven. Tegelijk kunnen ze slecht omgaan met mislukkingen.

Vastberaden gelovigen zijn vaak zo gericht op allerlei uitdagingen, dat ze de hand van God niet altijd ontdekken in hun leven. Hun kracht blijkt vaak allerlei verleidingen op te roepen. Een duidelijk voorbeeld uit de Bijbel is de vastberaden, krachtdadige Simson, die alleen maar dacht aan zelfrealisatie, wraaknemingen en meppen. Hij had duidelijk een zwak voor vrouwen en zoals we weten waren zijn amoureuze avonturen de oorzaak van zijn ondergang. Wie zijn kracht niet weet te beheersen en te gebruiken binnen de grenzen van Gods wil, gaat door die zelfde kracht te gronde.

De Bijbel spoort ons niet zozeer aan om anderen te overtreffen, maar om het te winnen van onze oude natuur. Dat is misschien wel de wedloop waar Paulus verscheidene malen op doelt in zijn brieven. Zorg dat je nieuwe natuur het van je oude natuur wint. Pas dan zul je de overwinningskrans behalen!

"Strijd de goede strijd van het geloof..." (1 Timoteüs 6:12, HSV2010)

De Bijbel roept je op tot een goede strijd. Deze strijd is gericht tegen de satan en zijn demonen, niet tegen mensen met een andere mening, levenswijze of religie.

Explosief, ombeheerst
Vastberaden gelovigen nemen soms onverantwoord grote risico's. De behoefte aan strijd en uitdagingen kan helaas maar al te gauw verworden tot agressiviteit en vechtlust. Omdat ze zo snel reageren en direct geneigd zijn hun persoonlijke kracht en overwicht in te zetten, nemen ze weinig tijd om na te denken voordat ze handelen of spreken. Daardoor kunnen ze opvliegend en explosief reageren als ze zich ergens boos over maken.

Maar er is ook een andere manier om met een vastberaden karakter om te gaan, namelijk door zelfbeheersing als vrucht van de Geest, want vooral daarin kan iemand zijn werkelijke kracht tonen.

"Een geduldig man is meer dan een groot strijder en wie zichzelf bedwingt is meer dan wie een stad verovert." (Spreuken 16:32, WV1995)

Als een vastberaden gelovige zich weet te beheersen en alleen zijn kracht gebruikt om het goede te bewerkstelligen, dwingt hij groot respect af bij vriend en vijand. Een ook al lijken zijn gaven minder geestelijk dan sommige andere, ook hij is als Gods evenbeeld geschapen om Koning Jezus te eren door zijn gaven in te zetten voor het Koninkrijk.

Tips voor wilskrachtige gelovigen

Tot nu toe hebben we ons vooral gericht op de geestelijke aspecten van het omgaan met je karakter. Dat neemt niet weg dat je ook de verantwoordelijkheid hebt voor een goed beheer van de lichamelijke en zielse kanten van je leven, die een goede ontwikkeling van je karakter kunnen bevorderen of afremmen. Hier volgen enkele praktische handreikingen om vervormingen en schreefgroei van je karakter tegen te gaan en om het proces van geloofsgroei te ondersteunen.

  • Pas op voor werkverslaving.
  • Laat eventuele successen of populariteit je niet naar het hoofd stijgen. Denk niet dat je alles zelf kunt en niemand nodig hebt.
  • Respecteer andere mensen, ook zwakkere mensen of mensen die trager werken en denken dan jezelf.
  • Wees niet autoritair, dominant of hardvochtig tegen anderen. Respecteer hun gevoelens.
  • Wees in de opvoeding niet te strikt. Kinderen hoeven niet perfect te worden.
  • Als je een positie van leiderschap inneemt: zorg ervoor dat anderen je kunnen corrigeren en in toom kunnen houden, voor je eigen bescherming en voor de bescherming van anderen.
  • Probeer niet steeds anderen te overtroeven of van hen te winnen.
  • Neem geen onverantwoorde risico's en zoek het gevaar niet op.
  • Gebruik je kracht en invloed om zwakkeren te beschermen en te hulp te komen.
  • Strijd tegen onrechtvaardigheid en oneerlijkheid, niet om zelf de top te bereiken.
  • Pas op voor opwellingen van boosheid of agressiviteit. Ze leiden nooit tot iets goeds.

Zie ook de karakterstudie van een wilskrachtige Bijbelfiguur in hoofdstuk 'Paulus'.

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.