6.2.4. Nieuwtestamentische wet

Jezus is gekomen om de wet van Mozes te vervullen

Jezus heeft nooit een nieuwe serie leefregels uitgegeven als vervanging of aanvulling voor de wet van Mozes en daarbij gezegd: "Dit is mijn wet, de wet van het Nieuwe Verbond; hierin staat hoe je moet leven van nu af aan. Deze wet vervangt de wet van Mozes."

"Denk niet dat ik gekomen ben om de Wet of de Profeten af te schaffen. Ik ben niet gekomen om ze af te schaffen, maar om ze tot vervulling te brengen. Ik verzeker jullie: zolang de hemel en de aarde bestaan, blijft elke jota, elke tittel in de wet van kracht, totdat alles gebeurd zal zijn. Wie dus ook maar een van de kleinste van deze geboden afschaft en aan anderen leert datzelfde te doen, zal als de kleinste worden beschouwd in het Koninkrijk van de Hemel. Maar wie ze onderhoudt en dat aan anderen leert, zal in het koninkrijk van de Hemel in hoog aanzien staan." (Matteüs 5:17-19, NBV2004)

Hierin kunnen we drie betekenissen onderscheiden:

  1. Jezus, die onder het Oude Verbond is geboren, heeft als enige de wet van Mozes volledig nageleefd, niet alleen naar de letter maar ook naar de geest van Gods leefregels. Jezus heeft nooit gezondigd door Gods leefregels te overtreden (Hebreeën 4:15).
  2. Jezus heeft een groot aantal profetieën vervuld die op Hem betrekking hadden. Niet voor niets had Hij het in het aangehaalde Bijbelgedeelte over vervulling van wet van Mozes én wat de profeten hebben geschreven.
  3. Jezus heeft de offerwetten van Mozes tot hun volle betekenis laten komen doordat Hij door zijn sterven aan het kruis, als het hoogste offer aan God. Daardoor is op een nieuwe manier verzoening mogelijk tussen God en de mensen.

Christengelovigen zijn geroepen om Jezus in alles na te volgen ... dus ook in het zich houden aan Gods levenswet. Alleen wel op een nieuwtestamentische manier die past bij het Koninkrijk van de Hemel dat Jezus introduceerde en bij het bijbehorende Nieuwe Verbond.

Wet van liefde

In antwoord op een vraag van een farizeeër gaf Jezus aan wat de kern van de Tora was:

"... Gij zult de HERE, uw God, liefhebben met geheel uw hart en met geheel uw ziel en met geheel uw verstand. Dit is het grote en eerste gebod. Het tweede, daaraan gelijk, is: Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf. Aan deze twee geboden hangt de ganse wet en de profeten." (Matteüs 22:37-40, NBG1951)

Jezus vertelde daarmee niets nieuws ten opzichte van de wet van Mozes, want daarin lezen we:

"Luister, Israël: de HEER, onze God, de HEER is de enige! Heb daarom de HEER, uw God, lief met hart en ziel en met inzet van al uw krachten." (Deuteronomium 6:5, NBV2004)

"... Heb je naaste lief als jezelf. Ik ben de HEER." (Leviticus 19:18, NBV2004)

Deze samenvatting van de Tora is tegelijk de grondwet van de nieuwtestamentische wet. Het wordt ook wel de wet van Jezus of de wet van liefde genoemd.

Vreemde wet?

Eigenlijk is de wet van liefde is een heel rare wet. Is het wel een wet? Want zeg nu zelf eens: hoe kun je nu iemand BEVELEN om lief te hebben? Het doet me denken aan de verplichte, slaafse liefde-uitingen aan de 'grote leider' Kim Il Sung en de 'geliefde leider' (Kim Yong Il) in Noord-Korea. De Noord-Koreanen doen het uit lijfsbehoud, want wie de grote leider niet in zijn hart heeft gesloten is zijn leven niet zeker. Verplichte liefde is geen liefde, maar duidt op hersenspoeling en geestelijke manipulatie.

God kan alles maken, behalve ... de vrijwillige liefdevolle toewijding van mensen. En dat is het kostbaarste wat Hij van mensen begeert. Niet om er zelf beter van te worden of zich te verrijken ten koste van de mensen, maar om de hoogste vorm van leven aan te reiken en een eeuwig liefdefeest met hen te kunnen vieren. Ja het is een rare wet, met veel meer AANbod dan GEbod en VERbod. Het is een juweel! Lees hem, bestudeer hem, leef hem en je bent de rijkste persoon van de wereld.

Terug naar het hart van de wet

De godsdienstige praktijk van de joden in de dagen van Jezus was meer gericht op de uiterlijke vervulling van Gods leefregels; de innerlijke kant kwam niet aan de orde. Daarmee was het HART uit de wet gehaald, terwijl in de wet van Mozes genoeg te ontdekken was over de innerlijke kant van de leefregels. Jezus gaf geen NIEUWE leefregels, maar bracht de mensen terug naar het HART van die leefregels.

Jezus verweet de godsdienstige leiders dat zij op een slechte manier met de wet van Mozes omgingen en de mensen ondraaglijke lasten oplegden door hun wettische levensstijl en onderwijs:

"Wee jullie, schriftgeleerden en farizeeën, huichelaars, jullie geven tienden van munt, dille en komijn, maar veronachtzamen wat in de wet zwaarder weegt: recht, barmhartigheid en trouw, terwijl men het een zou moeten doen zonder het andere te laten. (Matteüs 23:23, NBV2004)

In zijn onderwijs ging Jezus steeds uit van de wet van Mozes en daarbij legde Hij aan de mensen uit wat de diepere bedoeling van Gods leefregels was.

De wet kijkt naar de buitenkant,
maar God kijkt naar de binnenkant.

Maakte Jezus het nog moeilijker?

Toch lijkt het wel of Jezus een nieuwe wet bracht die veel strenger was dan de wet van Mozes, vanwege uitspraken als deze:

"U hebt gehoord dat tegen onze voorouders gezegd is: 'U mag niemand doodslaan' en 'wie iemand doodslaat, zal veroordeeld worden.' Maar ik zeg zelfs: iedereen die kwaad is op een ander, zal veroordeeld worden." (Matteüs 5:21-22, HB2008)

Jezus' toehoorders werden mogelijk nog meer ontmoedigd door de volgende uitspraak van Jezus:

"Want ik zeg jullie: als jullie gerechtigheid niet groter is dan die van de schriftgeleerden en de farizeeën, zullen jullie zeker het Koninkrijk van de Hemel niet binnengaan." (Matteüs 5:20, NBV2004)

Moesten ze zich dan nog meer inspannen om Gods wil te volbrengen dan de farizeeën die hun hele leven wijdden aan het nauwgezet vervullen van de wet van Mozes? Deze mensen waren de beste gelovigen onder de joden en heus niet allemaal huichelaars.

Wat bedoelde Jezus hiermee? Dat het niet alleen gaat om WAT je doet, maar met welke motivatie je het doet. Niet vanuit een dwangmatig plichtsbesef, ijver voor de wet, afgedwongen gehoorzaamheid of dankbaarheid, maar uit oprechte liefde. Het motief van je daden bepaalt of ze als gerechtigheid voor God gelden, of dat het menselijke prestaties zijn. Bekende voorbeelden van oudtestamentische leefregels op een nieuwtestamentische manier uitleggen, vinden we in de Bergrede van Jezus (Matteüs 5-7):

Bijbelgedeelte oudtestamentisch nieuwtestamentisch
Matteüs
5:21-26
niet doodslaan geen boosheid koesteren in je hart
Matteüs
5:27-30
niet echtbreken geen begeerte koesteren naar ongeoorloofde seksuele omgang
Matteüs
5:31-32
je vrouw wegzenden mag, maar dan wel met een bewijs van scheiding niet je vrouw wegzenden omdat je met een ander wil trouwen; het mag alleen als zij vreemd is gegaan
Matteüs
5:33-37
je houden aan gezworen eden, maar bij bepaalde formuleringen kun je er onderuit komen altijd de waarheid spreken, dan is zweren niet nodig
Matteüs
5:38-42
oog-om-oog en tand-om-tand principe liever de ander nog meer tegemoet komen dan vergelding opeisen
Matteüs
5:43-47
je medemens liefhebben, maar je vijand haten iedereen liefhebben, zelfs je vijand

Wat moeten wij met oudtestamentische leefregels?

De schrijver van de Hebreeënbrief toont aan dat allerlei leefregels uit de wet van Mozes nog steeds waarde hebben voor nieuwtestamentische gelovigen, want er zijn veel geestelijke lessen uit te leren. Maar ze moeten wel worden gezien in het licht van de persoon van Jezus en wat Hij heeft gedaan, vooral door zijn plaatsvervangend sterven en opstanding:

"De wet laat slechts een schaduw zien van de goede dingen die moesten komen, niet hun ware gedaante..." (Hebreeën 10:1, WV1995)

Veel oudtestamentische leefregels kunnen dan ook worden vertaald naar nieuwtestamentische begrippen. Voorbeelden:

  • De oudtestamentische offerregels en andere verordeningen voor de eredienst zijn vervuld door het offer van Jezus aan het kruis. Er hoeven dus geen rituele offers meer te worden gebracht. De nadruk op het offeren van dieren bepaalt ons bij de hoge prijs die God betaald heet voor onze redding, en dat er berouw en herstel nodig is om de vernietigende effecten van de zonden op te heffen.
  • Sabbatten en feestdagen hebben ook hun nieuwtestamentische betekenis gekregen in Jezus. Vieringen zijn nuttig ter ondersteuning van het geloofsleven en gemeenteleven, maar het zijn geen opgelegde geboden meer.
  • Reinigingswetten zijn vervangen door de mogelijkheid van vergeving ontvangen voor beleden zonden op basis van Jezus' offer aan het kruis.
  • Spijswetten, vooral het verbod om onreine dieren te eten, zijn vervangen door het gebod tot levensheiliging en afstand nemen van wereldse invloeden. Toch blijft het eten van bepaalde onreine dieren af te raden om gezondheidsredenen.
  • Wetten voor het organiseren van de joodse samenleving zijn niet van toepassing op nieuwtestamentische gelovigen die immers geen natie vormen, maar een 'volk uit de volken' zijn. Zij dienen de wetten van hun eigen land te volgen.
  • Veel wetten illustreren de heiligheid van God en de noodzaak voor een heilige, reine levenswandel.

Andere wetten zijn van alle tijden, zoals leefregels voor huwelijk en seksualiteit, omgang met medemensen en levensheiliging. Deze worden door Jezus en ook in de brieven van Paulus en andere apostelen bevestigd en onderstreept. Ze worden eerder aangescherpt dan afgezwakt. Voorbeelden

  • De criteria voor toegestane echtscheiding zijn beperkt tot het geval van overspel van de andere partner.
  • Het zweren wordt sterk afgeraden; in plaats daarvan is eerlijkheid altijd verplicht.

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.
copyright © 2013 - voor het laatst bijgewerkt op 4 januari 2017