6.2.1. Gods universele levenswet

Vervelend onderwerp?

De meesten van ons vinden het woord 'wet' geen prettig woord. Je denkt daarbij al gauw aan dingen die niet mogen en die je juist wel graag wilt doen, of aan dingen die je moet doen en die je juist niet wilt doen.

Bij de wet denk je misschien ook aan die keren dat je in de kerk de Tien Geboden hoorde voorlezen: gij zult niet dit doen en gij zult niet dat doen. Daar werd je nooit vrolijk van. Het klonk allemaal zo van: denk erom dat je ALLES doet wat in Gods levenswet staat en anders zwaait er wat voor je! En je weet maar al te goed dat je NIET alles doet volgens de wet. Zo dacht ik er in mijn jongere jaren ook over, maar later ben ik het anders gaan zien en ging ik steeds beter begrijpen dat Gods levenswet juist iets heel moois is en een boeiend onderwerp om over na te denken.

Gods levenswet geldt voor alle mensen

Gods levenswet is de morele standaard die God heeft vastgesteld als de eeuwige, onveranderlijke norm voor het menselijk gedrag. Gods levenswet hangt ook nauw samen met Gods eigen morele eigenschappen: God is volkomen goed en rechtvaardig. Omdat de mens als evenbeeld van God is geschapen, heeft God Zichzelf als norm gesteld voor het gedrag van de mens. Die norm is natuurlijk erg hoog, maar dat mag ook als God ons met zoveel mogelijkheden heeft geschapen en ons als mensen 'bijna goddelijk' heeft gemaakt (Psalm 8:6). We zijn als Gods schepselen dus van zeer hoge komaf en ... adeldom verplicht.

Gods levenswet is bovenal een morele wet

De meest bekende betekenis van het woord 'wet' is: een verzameling regels waarnaar de mensen binnen een samenleving hun gedrag moeten richten. De meest fundamentele wetten zijn morele wetten die er zijn om ieders rechten te beschermen en recht te doen aan iedereen. Zonder zulke wetten glijden mensen immers vanzelf af naar het kwaad en een samenleving waar de sterken de zwakken onderdrukken. Kijk eens naar het volgende citaat:

"Een eerste vereiste voor beschaving is dat mensen bereid zijn hun laagste instincten en begeerten te onderdrukken; als ze daar niet in slagen, dan worden ze, vanwege hun intelligentie, veel erger dan de dieren. Als mensen niet actief worden aangespoord het goede te doen, zal het kwade overheersen." (Theodore Dalrymphe, Duitse psychiater)

De mensen binnen de samenleving zijn geacht de wetten te kennen en verplicht om ernaar te handelen. Om de wetten te handhaven hoort de overheid eventuele overtreders sancties, boetes of straffen op te leggen om zo ieders rechten te beschermen. Een samenleving die wordt bestuurd vanuit rechtvaardige wetten, en waar de mensen er naar leven, is een gelukkige samenleving. Daar heersen vrede en vrijheid.

"En de vrucht der gerechtigheid zal vrede zijn, de uitwerking der gerechtigheid rust en veiligheid tot in eeuwigheid." (Jesaja 32:17, NBG1951)

Gods levenswet is ook een soort natuurwet

Naast wetten met regels voor een samenleving of groepen mensen kennen wij ook natuurwetten. Dat zijn wetmatigheden in de natuur waarvan is geconstateerd dat die altijd zo werken: er is een oorzaak en een gevolg. Een van de meest bekende natuurwetten is de wet van de zwaartekracht zoals we die op onze aarde kennen: wat je op een bepaalde hoogte boven de grond loslaat valt altijd naar beneden. We hebben veel profijt van die wet, want daardoor blijft alles op zijn plaats liggen en gaat niet alles zweven.

Voor aardbewoners is het noodzakelijk om rekening te houden met de wet van de zwaartekracht. Wie deze wet negeert moet er de gevolgen van dragen. Als iemand bijvoorbeeld niet wil geloven in de wet van de zwaartekracht en van een hoog dak afstapt, valt toch naar beneden, of hij in die wet gelooft of niet.

Wet van gerechtigheid

Gods levenswet is in de eerste plaats een wet van gerechtigheid.

  1. Het is verplicht om gerechtigheid te doen (alles wat in moreel opzicht goed en eerlijk is).
  2. Het is verboden om ongerechtigheid te doen ofwel zonde (alles wat in moreel opzicht slecht en oneerlijk is).

Het doen van gerechtigheid betekent in de praktijk dat we recht doen:

  1. tegenover God - doordat we Hem respecteren en we ons gedragen zoals Hij wil
  2. tegenover onze medemensen - doordat we hen respecteren en ons inzetten voor hun welzijn
  3. tegenover het overige van de schepping - doordat we respectvol met de schepping omgaan uit respect voor de Schepper

"Hij heeft u bekendgemaakt, o mens, wat goed is en wat de HERE van u vraagt: niet anders dan RECHT te doen en getrouwheid lief te hebben, en ootmoedig te wandelen met uw God." (Micha 6:8, NBG1951)

De twee eerder genoemde betekenissen van het woord 'wet' vinden we ook in Gods levenswet:

  1. morele wet - Leefregels dienen om de rechten van God en de mensen te waarborgen.
  2. geestelijke natuurwet - Gerechtigheid leidt tot het leven, ongerechtigheid (zonde) leidt tot de dood.

Gods levenswet is geen strafwet, bedoeld om overtreders te straffen, maar een levenswet, bedoeld om mensen de weg te wijzen naar het overvloedige leven dat God wil geven.

Wet van liefde

Veel lezers denken misschien: Gods levenswet is toch een wet van liefde, waarom die nadruk op gerechtigheid? Wel, bij Gods levenswet gaat het om allebei:

  1. gerechtigheid - wat we moeten DOEN
  2. liefde - als MOTIVATIE om gerechtigheid te doen

Bij vrijwel alle wetten van wereldse overheden hanteert de overheid een bepaalde mate van DWANG om aan de wetten te voldoen. God heeft ervoor gekozen om geen dwang uit te oefenen, maar aan de mensen te vragen Hem vrijwillig te gehoorzamen. God buit de mensen niet uit, zoals veel wereldheersers en wereldse overheden, maar doet al het mogelijke om hen gelukkig te maken. God vraagt de mensen zijn leefregels op te volgen uit liefdevolle toewijding en in vertrouwen dat Hij het beste weet wat goed is.

Nut van Gods levenswet

Gods levenswet is een wegwijzer voor Gods volk:

  • om God te leren kennen
  • om Gods wil te leren kennen
  • om kennis te verkrijgen over goed en kwaad, gerechtigheid en zonde
  • om te weten hoe men een rein en geheiligd leven kan leiden

Verschillende vormen van Gods levenswet

God heeft in de loop der eeuwen verschillende vormen van Gods levenswet geïntroduceerd:

periode vorm van de wet
van Adam tot Mozes wet van het geweten
van Mozes tot Jezus wet van Mozes
van de eerste tot de tweede komst van Jezus nieuwtestamentische wet

Ook in het Messiaanse Vrederijk zal Gods levenswet functioneren, wellicht weer op een andere manier. Daarover schrijft de profeet Jesaja:

"Op het einde der dagen zal het gebeuren ... alle volken stromen naar hem (=Messias Jezus) toe; en zij zeggen: 'Kom, laat ons optrekken naar de berg van de HEER, naar het huis van Jakobs God: dan zal Hij ons zijn wegen wijzen, en wij zullen zijn paden bewandelen. Want uit Sion komt de Wet, uit Jeruzalem het woord van de HEER.' (Jesaja 2:2-3, WV1995)

De eerste drie genoemde verschijningsvormen van Gods levenswet gaan we in de volgende onderwerpen verder bespreken.

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.
copyright © 2013 - voor het laatst bijgewerkt op 4 januari 2017