6.4.5. Schuldgevoelens

Vage schuldgevoelens

Soms kun je geplaagd worden door vage schuldgevoelens, die je niet goed kunt thuisbrengen. Daarom is het goed om te weten waar ze vandaan komen.

  1. Echt schuldbesef heeft altijd te maken met aanwijsbare zonden, daden die ingaan tegen Gods wil, die vooral in de Bijbel aan ons geopenbaard zijn.
  2. Valse schuldgevoelens komen voort uit verkeerde denkwijzen en zijn meestal gebaseerd op leugens.

Ook de satan doet soms zijn best om je valse schuldgevoelens aan te praten en je daarmee te ontmoedigen, zo van:

  • Je deugt nergens voor.
  • Het lukt je toch niet.
  • Je hebt gefaald. Je bent tekort geschoten.
  • Je blijft altijd maar zondigen.
  • Geef het maar op.

Schuldgevoelens en aanwijsbare zonden

Kun je je schuldgevoelens verbinden met duidelijk aanwijsbare zonden? Bedank de Heilige Geest er dan maar voor en ga ermee naar de Heer om ze te belijden. Zo niet, dan kun je ze gewoon afwijzen in de naam van Jezus. Ze drukken je neer, dienen geen enkel positief doel en zijn verhinderingen om Gods vrede in je hart te ervaren. Weg ermee. Elke ware gelovige kan ze in Jezus' naam van zich afschudden en er afstand van nemen.

Verkeerd omgaan met schuldgevoelens

In de Bijbel vinden we heel wat voorbeelden van mensen die hun schuldgevoelens langzamerhand in slaap susten. Laten we er een kiezen die bekend stond als een godvrezende man: koning Salomo. Hij wilde God van harte dienen en Hem alle eer van zijn leven geven. Maar hij hield er een gevaarlijke hobby op na: hij verzamelde vrouwen. Zijn eerste vrouw kwam uit Egypte en dat gaf hem natuurlijk een hoger aanzien in de regio.

"Door de dochter van de farao tot vrouw te nemen, werd Salomo de schoonzoon van de koning van Egypte. Hij liet haar in de Davidsburcht wonen, totdat hij gereed was met de bouw van zijn paleis, de tempel van de HEER en de muur rondom Jeruzalem." (1 Koningen 3:1, NBV2004)

Het was onverstandig om met een heidense vrouw te trouwen. Salomo moet goed beseft hebben dat dit huwelijk een verleiding in zich meebracht en dat hij compromissen zou moeten maken met afgoderij. Deze koningsdochter was natuurlijk niet van plan haar Egyptische goden de rug toe te keren. Dus bouwde Salomo een aparte villa voor haar, mogelijk een eind van Jeruzalem vandaan.

"Nadat de dochter van de farao uit de Davidsstad verhuisd was naar het paleis dat Salomo voor haar had laten bouwen, begon hij aan de bouw van het Millo." (1 Koningen 9:24, WV1995)

Maar Salomo nam nog meer vrouwen en die gaf hij waarschijnlijk niet elk een aparte villa buiten het publieke leven van Israël:

"Koning Salomo beminde vele buitenlandse vrouwen: behalve de dochter van de farao beminde hij ook vrouwen uit Moab, Ammon, Edom en Sidon, en Hethitische vrouwen. Ze waren afkomstig uit de volken waarover de HEER tegen de Israëlieten had gezegd: 'Jullie mogen je niet met hen inlaten en zij mogen zich niet met jullie inlaten, anders zullen zij jullie ertoe verleiden hun goden te gaan dienen.' Juist tot die vrouwen voelde Salomo zich aangetrokken." (1 Koningen 11:1-2, NBV2004)

Dit was spelen met vuur en de gevolgen laten zich raden. De heidense vrouwen nodigden Salomo uit om hun afgodische rituelen bij te wonen en voor hij het wist deed hij eraan mee. Je moet immers een beetje inschikkelijk zijn tegenover je vrouwen, toch?

"Hij had zevenhonderd hoofdvrouwen en driehonderd bijvrouwen, en deze vrouwen maakten hem ontrouw: op zijn oude dag verleidden zij hem ertoe andere goden te gaan dienen en was hij de HEER, zijn God, niet meer met hart en ziel toegedaan zoals zijn vader David dat was geweest. Salomo zocht zijn heil bij Astarte, de godin van de Sidoniërs, en Milkom, de gruwelijke god van de Ammonieten." (1 Koningen 11:3-5, NBV2004)

Hij ging erg ver in zijn dienen van afgoden, terwijl hij toch zo goed begonnen was. Zijn val was groot. Vandaag de dag kan iedere inwoner van Jeruzalem je wijzen op de berg waarop Salomo afgodenoffers bracht. Om die reden heet de berg rechts van de Olijfberg (vanuit Jeruzalem gezien) nog steeds de 'berg van de schande'.

Salomo was een kanjer van een gelovige, met meer wijsheid in Zijn hoofd dan alle andere wereldbewoners. Als zo'n verstandige man zijn geweten zo in slaap gesust heeft, zouden jij en ik dan GEEN gevaar lopen als we stapje voor stapje zouden toegeven aan de zonde? Een klein beetje zonde is toch zo erg niet? Je komt er wel achter! Wees gewaarschuwd, want elke zonde heeft de neiging om te groeien.

Schuld of pijn?

In deze tijd wordt veel minder over schuld nagedacht en gesproken dan voorheen. Dat heeft alles te maken met de normvervaging in ons land die in de afgelopen tientallen jaren heeft plaatsgevonden.

Je komt wel mensen tegen die een conflict met anderen hebben en dan tegen anderen zeggen dat het hen zoveel pijn doet. Zoiets komt goed over, want daarmee wordt die persoon ogenblikkelijk gezien als slachtoffer en zo iemand heeft hulp en begrip nodig. Maar ... vaak wordt die pijn niet veroorzaakt door wat hen is aangedaan, maar doordat ze de ander niet kunnen vergeven vanwege hun gekrenkte trots. Hun gekwetste ego doet pijn. Ze willen de ander niet vergeven en dat is een zonde, waardoor hun hart niet in de vrijheid staat. Wie de ander vergeeft is ook bevrijd van zijn 'pijn'.

Anderen de schuld geven

De slechtste en domste manier van omgaan met schuldgevoelens is: andere mensen de schuld geven, of excuses zoeken voor je verkeerde gedrag. Als je dat doet kan het zijn dat je geweten langzaamaan tot zwijgen komt, maar dat is een schijnoplossing. Het is net zo gevaarlijk en dom als een waarschuwingslampje uit het dashboard van de auto verwijderen als het gaat branden.

Toch kom je veel mensen tegen die niet met hun eigen schuldigheid kunnen omgaan, hun schuldigheid eenvoudweg ontkennen en anderen de schuld geven. Voorbeelden:

  • Je ouders de schuld geven van je zondige gewoonten omdat ze je niet goed hebben opgevoed of een verkeerd voorbeeld hebben gegeven.
  • Je geestelijke leiders of pastorale werkers de schuld geven van je zonden omdat ze je niet genoeg gewaarschuwd hebben.
  • In een conflictsituatie de ander beschouwen als de enige schuldige, zonder zelf de verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen aandeel in de problematiek.
  • De duivel de schuld geven van je eigen zonden. Eva begon er al mee in het paradijs toe ze tegen God zei: "Ik ben niet zelf verantwoordelijk voor mijn zonde. Dat beest heeft me ertoe aangezet." God stelde de duivel verantwoordelijk voor zijn verleidende rol bij de zondeval van de mens, maar de mens werd schuldig gehouden voor zijn eigen zonde.

Dit is een heilloze weg en laat de schuld intact. Weggestopte schuld is als een kwaadaardig kankergezwel dat ongemerkt groeit en onverwacht tot een levensbedreigende situatie leidt. Elke zondeschuld moet via de weg van berouw en belijden bij het kruis worden gebracht. Het is vernederend, maar het is de enige weg.

Je verschuilen achter excuses

Ga je niet verschuilen achter allerlei excuses. Enkele bekende excuses voor zonden zijn:

  • Ik ben nu eenmaal zo. Het is zogezegd de aard van het beestje.
  • Het komt door mijn karakterzwakheden. Ik kan er dus niets aan doen dat ik deze zondige gewoonte heb.
  • Ik moet wel eens wat sjoemelen, want anders gaat mijn zaak failliet.
  • Ik lieg niet, ik overdrijf alleen soms een beetje.
  • Het komt mijn levensomstandigheden, mijn slechte vrienden of mijn collega's. Ik kan het niet helpen.

God heeft je een vrije wil gegeven om zelf te bepalen wat je doet. Daarbij hoort dat je op een volwassen manier de verantwoordelijkheid neemt voor je daden.

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.
copyright © 2013 - voor het laatst bijgewerkt op 18 maart 2013