6.4.3. Zelfonderzoek

"Daarom tracht ook ik steeds mijn geweten zuiver te houden tegenover God en de mensen." (Handelingen 24:16, NBV2004)

Grote Verzoendag

In het Oude Testament lezen we dat God de Grote Verzoendag heeft ingesteld als een jaarlijks ritueel voor boetedoening en reiniging van zonden (Leviticus 16). Je zou het een soort innerlijke 'grote schoonmaak' kunnen noemen. Nog steeds besteden joden op de dag voorafgaande aan de Grote Verzoendag (Jom Kippoer) om door zelfonderzoek na te gaan of er onbeleden zonden zijn die verzoend dienen te worden. Iets vergelijkbaars vinden we in veel kerkelijke kringen in de vorm van de 'voorbereiding op het Heilig Avondmaal'. Dat is gebaseerd op het volgende Bijbelgedeelte:

"Wie dan op onwaardige wijze het brood eet of uit de beker van de Heer drinkt, bezondigt zich aan het lichaam en het bloed van de Heer. Iedereen moet zichzelf onderzoeken alvorens van het brood te eten en uit de beker te drinken." (1 Korintiërs 11:27-28, WV1995)

Moet er iets worden rechtgezet tussen God en jou?

Veel gelovigen vinden systematisch zelfonderzoek waarschijnlijk overdreven. Jezus is toch voor al je zonden gestorven? En zondebesef moet toch spontaan ontstaan in de relatie tussen God en de gelovige? Dat is zeker een belangrijke manier waarop God je helpt om rein te blijven, maar iedere gelovige heeft blinde vlekken voor bepaalde zonden. Bedenk ook dat elke gelovige de verantwoordelijkheid heeft om zichzelf rein van zonden te bewaren. Zelfonderzoek is dus heel nuttig, maar overdrijf het niet. Het mag niet ontaarden in een soort geestelijk perfectionisme, want dat is een ongeestelijke manier van zelfverbetering en zo werkt het niet in Gods Koninkrijk...

Je zou zelfonderzoek kunnen uitvoeren als een gebed: ga langs de volgende lijstjes met zonden heen en vraag God om je hart aan te raken bij de soorten zonden die nog in jouw leven zijn en die nog uit de weg geruimd moeten worden.

Uiterlijke zonden

Uiterlijke zonden zijn daden, waardoor je God of je medemensen benadeelt, en die door anderen kunnen worden waargenomen. Enkele voorbeelden:

  1. diefstal (stelen uit winkels, van school, van je eigen gezinsgenoten, van je werkgever; lenen zonder terug te geven, oplichterij)
  2. oneerlijkheid (liegen, spieken, je beter voordoen dan je bent, huichelachtigheid, belastingfraude, oneerlijke winst)
  3. kwaadsprekerij (negatief of liefdeloos spreken over anderen)
  4. immoraliteit (seksuele omgang buiten het huwelijk tussen man en vrouw, huwelijksontrouw, porno, gore taal, schuine moppen)
  5. vloeken (onnodig gebruik van Gods naam of bastaardvloeken)
  6. geweld (ruzie, mishandeling, agressiviteit, drift, rivaliteit, onenigheid, moord)
  7. afgoderij (spiritisme, occultisme, werkverslaving, sportverdwazing)

Innerlijke zonden

Innerlijke zonden zijn verkeerde grondhoudingen van het hart en denkwijzen die een deel van jezelf zijn geworden. Ze liggen op een dieper niveau dan uiterlijke zonden, maar zijn wel de bakermat van uiterlijke zonden. Enkele voorbeelden:

  1. zelfzucht (hebzucht, gierigheid, gulzigheid, genotzucht, egoïsme, gemakzucht)
  2. trots (jezelf beter vinden dan anderen, je eigen wil willen doorzetten, eigenzinnigheid, niemand boven je willen hebben, je fouten niet willen toegeven, anderen niet willen vergeven, verwaandheid, pronkzucht)
  3. ondankbaarheid (onvoldoende waardering uiten voor wat anderen voor je hebben gedaan, bijvoorbeeld tegenover ouders, kinderen, vrienden, huwelijkspartner)
  4. halfslachtigheid (niet durven uitkomen voor je christen-zijn, niet radicaal zijn, gebrek aan discipline, ontrouw, je beloften niet nakomen)
  5. verkeerde verlangens (verlangens naar genot, populariteit, sensatie, ongeoorloofde seks, rijkdom)
  6. slordigheid (geen ernst maken met reinheid en levensheiliging, gemakzucht, oppervlakkigheid, gebedsloosheid, ontrouw in bezoeken van kerkelijke samenkomsten)
  7. vreesachtigheid (bezorgdheid, twijfel, lafheid, besluiteloosheid, luiheid)
  8. blijvende boosheid (haat, wrok, wraakzucht, vergeldingsdrang)
  9. onbeheerstheid (dronkenschap, onmatigheid)
  10. onreinheid (onzuivere gedachten, kritische gedachten, bezig zijn met verkeerde dingen)

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.
copyright © 2013 - voor het laatst bijgewerkt op 18 maart 2013