5.2.2. Rechtvaardigmaking

Rechtvaardigmaking is het fundament van de wedergeboorte. Je zou kunnen zeggen dat de overige drie aspecten (verzoening, verlossing en levendmaking) daar op verder op doorbouwen. Het is de juridische kant van de wedergeboorte die gaat over de cruciale vraag: ben je schuldig of onschuldig tegenover God? Hierbij staat vooral Gods rechtvaardigheid op de voorgrond.

"... gerechtigheid en recht zijn de grondslag van zijn troon." (Psalm 97:2, NBG1951)

Wat is rechtvaardigmaking?

Een ZONDAAR die zich tot God bekeert wordt bij zijn wedergeboorte tot RECHTVAARDIGE verklaard en wel door God in zijn hoedanigheid als de hoogste rechterlijke macht van het heelal. Deze verklaring is door Jezus, de Zoon van God, ondertekend met zijn eigen bloed. Deze verklaring is eenmalig, heeft een eeuwige geldigheidsduur en kan alleen ongedaan worden gemaakt op verzoek van de persoon zelf, als hij ervoor kiest zich van God los te maken.

Gods prachtige herscheppingsplan, waarvan de rechtvaardigmaking een onderdeel is, komt voort uit de eindeloze bron van genade die zo kenmerkend is voor onze edelmoedige Schepper:

"Want allen hebben gezondigd en missen de heerlijkheid van God, en worden om niet gerechtvaardigd door Zijn genade..." (Romeinen 3:23-24, HSV2010)

De profeet Jesaja profeteerde de volgende woorden over Jezus, die eeuwen later op aarde zou komen:

"... Wanneer Hij Zijn leven heeft geofferd voor de zonde ... zal mijn rechtvaardige dienaar vele mensen bevrijden van schuld en hen rechtvaardig maken in de ogen van God, want Hij (=Jezus) zal al hun zonden dragen." (Jesaja 53:10-11, HB2008)

Bij rechtvaardigmaking onderscheiden we een minkant (vergeving van zondeschuld) en een pluskant (toerekening van Jezus' gerechtigheid). In dit verband betekent de term 'minkant' dat God iets schadelijks wegneemt dat bij het oude leven hoort. De term 'pluskant' betekent dat God daarvoor in de plaats iets goeds geeft dat bij het nieuwe leven hoort.

Minkant van rechtvaardigmaking: vergeving van zondeschuld

De minkant van de rechtvaardigmaking houdt in dat iemand na berouwvolle bekering vergeving van zijn persoonlijke zondeschuld ontvangt. Zonden zijn daden die tegen Gods wil in gaan en schuld is de mate waarin je daarvoor verantwoordelijk gesteld wordt. In Leviticus 1-4 zien we dat God zondoffers had ingesteld en apart daarvan ook nog eens schuldoffers om het verschil te benadrukken. Bij schuldoffers is bijvoorbeeld herstelbetaling verplicht, bij zondoffers niet. In het Nieuwe Testament worden 'zonde' en 'schuld' vaak door elkaar gebruikt, omdat ze sterk met elkaar samenhangen.

Vergeving houdt in dat iemands schuld is betaald door Jezus. Dat heeft Hij gedaan doordat Hij aan het kruis de zondeschuld van de hele mensheid op zich genomen heeft en zijn eigen zondeloze leven als zondoffer en schuldoffer heeft gegeven. De vergeving die Jezus op Golgota heeft mogelijk gemaakt voor de mensheid als geheel, wordt individueel toegepast bij ieder mens die zich tot God heeft bekeerd door het geloof in Jezus.

"God echter bevestigt Zijn liefde voor ons daarin dat Christus voor ons gestorven is toen wij nog zondaars waren." (Romeinen 5:8, HSV2010)

Pluskant van rechtvaardigmaking: toerekening van gerechtigheid

Toch wilde God NOG verder gaan dan vergeving en wel door je als pasbekeerde gelovige als rechtvaardige te beschouwen. Dat is een moeilijk begrip, dat we niet vaak gebruiken en daarom heeft het wat uitleg nodig. Voor veel christenen is vergeving en rechtvaardigmaking precies hetzelfde begrip. Als iemands zonden vergeven zijn, heeft hij geen schuld meer. Dan is hij niet meer onrechtvaardig en dus rechtvaardig. Dat klinkt taalkundig wel logisch, maar toch gaat Gods genade nog een flink stuk verder.

Let goed op. Vergeving houdt in dat Jezus bij de wedergeboorte je zondeschuld op zich heeft genomen. Dat begrip is overbekend bij iedere kerkganger. Rechtvaardigmaking betekent dat de rechtvaardigheid van Jezus jou wordt toegerekend. Dat begrip is veel minder bekend. Paulus zegt hierover:

"Hem, die geen zonde gekend heeft, heeft Hij voor ons tot ZONDE gemaakt, opdat wij zouden worden GERECHTIGHEID Gods in Hem." (2 Korintiërs 5:21, NBG1951)

Dat gaat veel verder dan vergeven. Dat is niet alleen de schuld wegnemen, zodat we niets meer hoeven terug te betalen, maar ook nog eens een enorme bonus erbij geven. Dat is dubbele genade en dubbel onbegrijpelijk! God heeft aan Jezus al jouw zonden toegerekend; nu rekent God jou al het goede toe dat Jezus gedaan heeft. Je bent in geestelijke zin 'met Christus omkleed' (Galaten 3:27).

Voorbeelden van rechtvaardigmaking

Ook in het Oude Testament komen we deze beide kanten van rechtvaardigmaking tegen, bijvoorbeeld in het visioen van de profeet Zacharia over de hogepriester Jozua:

"... 'Trek hem zijn vuile kleren uit.' En Zich tot Jozua wendend, zei Hij: 'Kijk,Ik heb uw zonden van u weggenomen en geef u nu deze feestkleren.' " (Zacharia 3:4-5, HB2008)

In het Nieuwe Testament komen we de prachtige gelijkenis tegen van de verloren zoon (Lucas 15:11-32), die bij zijn smadelijke wederkomst tegen zijn vader zei dat hij voortaan zijn knecht wilde zijn. Hij werd echter als zoon binnengehaald, kreeg een zegelring om zijn vinger en er werd een knalfeest gebouwd. Hij werd:

  • (-) vergeven en (+) in ere hersteld
  • (-) zijn vuile plunje mocht hij uitdoen en (+) feestkleding mocht hij aandoen

Rechtvaardigmaking is een begrip waarover ik me blijf verwonderen. Het vreemde is dat gelovigen tien keer zo vaak spreken over vergeving dan over rechtvaardigmaking. Misschien dat ze gewend zijn aan negatief Bijbels onderwijs waarbij de zonde wordt overbelicht ten koste van de genade die God schenkt.

Geen zondaar meer

Een wedergeboren persoon is een rechtvaardige en zo staat hij geregistreerd in de hemel. Als hij daarna zondigt, blijft die registratie als rechtvaardige ongewijzigd. Als hij daarna zijn zonden belijdt, worden ook die zonden vergeven. Voor een onbekeerd mens is zondigen de regel, maar voor een wedergeboren mens is zondigen de uitzondering. Vandaar dat de apostel Johannes bijvoorbeeld schreef:

"We weten dat iemand die uit God geboren is niet zondigt..." (1 Johannes 5:18, NBV2004)

Die uitspraak lijkt op het eerste gezicht gewoon niet waar te zijn, omdat zelfs de beste gelovigen toch wel zonden blijven doen. Maar het is de uitzondering geworden, niet meer de regel. Een ware gelovige HAAT de zonde en kent de weg naar de vergeving van zonden en naar de overwinning over zijn zondige neigingen door de kracht van Gods Geest op de leerweg van het geloof.

De wedergeboren mens heeft rechtvaardigheid als uitgangspunt, dus mag hij daarna nooit meer zeggen dat hij een zondaar is. Het zondaar zijn hoort niet meer bij zijn nieuwe identiteit als herschapen mens. Het is heel belangrijk om dat te begrijpen, ook wanneer de praktijk van het leven weerbarstig is. Naarmate een wedergeboren mens geestelijk groeit, zal hij steeds meer afkeer van de zonde krijgen en zal de Heilige Geest hem helpen steeds meer een rein en heilig leven te leiden.

Zie hoofdstuk 'rein geweten' voor het omgaan met dagelijkse zonden.

Rechtvaardigmaking is het fundament van de wedergeboorte

De zondeschuld was de oorzaak van:

  1. de verwijdering tussen God en de mens
  2. de macht van de satan over je leven
  3. de geestelijke dood

Door de vergeving van schuld en de rechtvaardigmaking is de weg vrijgemaakt voor de volgende drie aspecten van de wedergeboorte die in de volgende onderwerpen aan de orde komen:

  1. het herstel van de relatie met God (verzoening)
  2. de vrijheid van God in je leven (verlossing)
  3. het ontvangen van nieuw leven (levendmaking)

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.
copyright © 2013 - voor het laatst bijgewerkt op 4 januari 2017