5.4.12. Heilige Geest en verstand

Verstand en geweten

 

schema verstand en geweten

De Heilige Geest wil je als wedergeboren gelovige helpen je verstand en geweten op God te richten, waardoor je kunt groeien in geloofszekerheid en wijsheid. Als je het Nieuwe Testament bestudeert zul je bemerken dit aspect van het werk van Gods Geest meer benadrukt wordt dan de andere drie aspecten die in de volgende onderwerpen aan de orde komen.

  1. verstand - De Heilige Geest geeft inzicht in het Woord van God en zijn bedoelingen met je leven.
  2. geweten - De Heilige Geest geeft inzicht om onderscheid te kunnen maken tussen goed en kwaad, waarheid en leugen.

Inzicht in de dingen van God

"Maar het is de geest van God in de mens, de adem van de Ontzagwekkende die inzicht brengt." (Job 8:32, NBV2004)

Kennis over de dingen van God kun je vooral opdoen uit de Bijbel, het Woord van de levende God. Maar inzicht gaat dieper, zoals het voorvoegsel 'in' van het woord 'inzicht' dat al suggereert. Het is alleen de Heilige Geest die kennis over de dingen van God levend maakt in je hart, waardoor je het gaat 'pakken' en het een deel van jezelf wordt.

"Een mens die de Geest niet bezit, aanvaardt niet wat van de Geest van God komt, want voor hem is het dwaasheid. Hij kan het ook niet begrijpen, omdat het geestelijk moet worden beoordeeld." (1 Korintiërs 2:14, NBV2004)

De volgende Bijbelverzen laten enkele voorbeelden zien van inzichten die gelovigen door Gods Geest ontvangen:

"Moge de God van onze Heer Jezus Christus, de Vader der heerlijkheid, u de Geest van wijsheid en openbaring geven, om Hem echt te kennen." (Efeziërs 1:17, WV1995)

"Nooit is het in eerdere generaties aan de mensenkinderen bekendgemaakt, zoals het nu door de Geest is geopenbaard aan zijn heilige apostelen en profeten" (Efeziërs 3:5, WV1995)

"Wij nu hebben niet de geest der wereld ontvangen, maar de Geest uit God, opdat wij zouden weten, wat ons door God in genade geschonken is." (1 Korintiërs 2:12, NBG1951)

"God heeft ons dit geopenbaard door de Geest, want de Geest doorgrondt alles, ook de diepten van God." (1 Korintiërs 2:10, NBV2004)

Een van de bijzondere geestelijke gaven is de gave van profeteren, waardoor mensen door de Heilige Geest woorden van God ontvangen.

Gedachten afstemmen op Gods Woord

De Heilige Geest zorgt vooral voor een proces van vernieuwing in ons denken. Juist in ons denken ligt de basis voor ons handelen en die basis moet goed verankerd zijn in de waarheid van Gods Woord.

"En word niet aan deze wereld gelijkvormig, maar word innerlijk veranderd door de vernieuwing van uw gezindheid om te kunnen onderscheiden wat de goede, welbehaaglijke en volmaakte wil van God is. (Romeinen 12:2, HSV2010)

De Heilige Geest werkt in de diepte van ons innerlijk, vooral in ons hart (ongeveer hetzelfde als onze geest):

"Want levend en krachtig is het woord van God, en scherper dan een tweesnijdend zwaard: het dringt diep door tot waar ziel en geest, been en merg elkaar raken, en het is in staat de opvattingen en gedachten van het hart te ontleden." (Hebreeën 4:12, NBV2004)

De gelovige leert daardoor zijn gedachten af te stemmen op Gods gedachten, voor zover Hij die bekend heeft gemaakt in zijn Woord.

"Hoe groot zijn uw daden, HEER, hoe peilloos diep uw gedachten." (Psalm 92:6, NBV2004)

Zie meer hierover in hoofdstuk 'Bijbel'.

Leven volgens Gods levenswet

De Heilige Geest is een bron van liefde in het hart van elke wedergeboren gelovige (Romeinen 5:5) en dat is een bron van echte, zuivere liefde tot God en tot de medemens. Alles wat uit die bron komt voldoet geheel aan de eisen van Gods levenswet. Vanuit dat perspectief moeten we de woorden van de apostel Johannes lezen:

"... Ieder die in Hem blijft, zondigt niet ... want Gods zaad is blijvend in hem. Hij KAN zelfs niet zondigen, want hij is uit God geboren." (1 Johannes 3:6,9 NBV2004)

De Heilige Geest helpt ons als gelovigen te leven volgens Gods levenswet. Niet in de eerste plaats naar de letter, maar naar de geest van de wet en vanuit de kracht van Gods Geest. Daarover gaan de volgende Bijbelgedeelten:

"... Ik (=God) zal mijn wet in hun binnenste leggen en hem in hun hart schrijven..." (Jeremia 31:33, NBV2004)

"Wat uzelf betreft: de zalving die u van hem ontvangen hebt, is blijvend, u hebt geen leraar nodig. Zijn zalving leert u alles naar waarheid, zonder bedrog. Blijf daarom in hem, zoals zijn zalving u geleerd heeft." (1 Johannes 2:27, NBV2004)

De Heilige Geest is geen vervanging van Gods levenswet wet, maar helpt ons Gods leefregels te begrijpen, te aanvaarden en toe te passen in dagelijkse situaties.

Er zijn gelovigen die Gods Geest als het ware tegenover Gods levenswet plaatsen. Wie de Geest heeft ontvangen, zo beweren zij, hoeft zich niet zozeer om Gods levenswet te bekommeren, want Jezus heeft die wet vervuld en het ook namens alle gelovigen gedaan. Vergeving van zonden is een gepasseerd station, daar hoef je je niet meer zo druk over te maken. Vier het feest van de vrijheid, geniet van Gods aanwezigheid en richt je op wat de Geest doet. Daar put je genoeg kracht uit om te leven. Natuurlijk moet je je wel aan Gods levenswet houden, maar dat gebeurt vanzelf als de Geest bij je is. Dus niet moeilijk doen want het oude is voorbij en het nieuwe is gekomen!

Hoewel hier wel een kern van waarheid zit, kan dit gemakkelijk leiden tot een slordige en willekeurige manier omgaan met Gods leefregels. Ook al woont de Heilige Geest in je als wedergeboren gelovige, het is en blijft je EIGEN verantwoordelijkheid om te leven volgens Gods levenswet. De Heilige Geest is daarbij je Helper. Je bepaalt zelf in hoeverre Hij je mag helpen...

Zie meer hierover in hoofdstuk 'Gods levenswet'.

Goddelijke leiding geven

"Leer mij uw wil te volbrengen, u bent mijn God, laat uw goede geest mij leiden over geëffende grond." (Psalm 143:10, NBV2004)

In veel gevallen ontvangen gelovigen goddelijke leiding die gegeven wordt door de Heilige Geest.

"Want allen, die door de Geest Gods geleid worden, zijn zonen Gods." (Romeinen 8:14, NBG1951)

In dit Bijbelvers noemt de apostel Paulus het verband tussen goddelijke leiding en 'zonen' van God, en in dat woord 'zonen' zit een element van volwassenheid. Gelovigen die nog maar weinig geloofsgroei hebben meegemaakt bepalen zelf hun doen en laten; meer volwassen gelovigen staan meer open voor Gods leiding.

Terwijl Gods Woord richting geeft aan het christenleven in zijn algemeenheid, is de leiding van de Heilige Geest meestal heel specifiek gericht op een bepaalde situatie. Enkele voorbeelden uit de Bijbel:

"Door de Geest geleid ging hij (=de oude Simeon) naar de tempel..." (Lucas 2:27, WV1995)

"De Geest zei tegen Filippus: 'Ga naast die wagen lopen.'" (Handelingen 8:29, WV1995)

"Op een dag, toen ze aan het vasten waren en een gebedsdienst hielden voor de Heer, zei de heilige Geest tegen hen: 'Stel mij Barnabas en Saulus ter beschikking voor de taak die ik hun heb toebedeeld.'" (Handelingen 13:2, NBV2004)

"En zij gingen door het Frygisch-Galatische land, maar werden door de heilige Geest verhinderd het woord in Asia te spreken; en bij Mysië gekomen, poogden zij naar Bitynië te reizen, maar de Geest van Jezus liet het hun niet toe;" (Handelingen 16:16-17, NBG1951)

Zie meer hierover in hoofdstuk 'Gods leiding'.

Waarheid ontdekken

De Heilige Geest ondersteunt en leidt je als gelovige via het geweten door je te helpen onderscheid te maken tussen:

  • waarheid en leugen
  • echt en onecht
  • geestelijk en ongeestelijk

"En Ik zal de Vader vragen jullie een andere Helper te geven, die voor altijd met jullie zal zijn, de Geest van de waarheid ... Hij blijft bij jullie en zal in jullie zijn." (Johannes 14:16-17, WV1995)

"Wanneer de Geest der waarheid komt, zal Hij jullie leidsman naar de volle waarheid zijn - niet dat Hij eigenmachtig zal spreken, Hij zal slechts zeggen wat Hij te horen krijgt - en wat komen gaat, zal Hij jullie meedelen." (Johannes 16:14, WV1995)

Eenmaal aten Adam en Eva van de boom van kennis van goed en kwaad en dat leidde tot hun zondeval. Dat was geen neutrale kennis, maar een vernietigende kennis, die kwam uit de troebele bron van de aartsleugenaar: de satan. Daarentegen komt werkelijke, heilzame kennis van goed en kwaad bij de Heilige Geest vandaan en Hij wil die aan een ieder geven die zijn hart ervoor opent.

Een van de bijzondere geestelijke gaven is de gave om geesten te kunnen onderscheiden (1 Korintiërs 12:10, HSV2010), zodat men binnen een plaatselijke gemeente kan nagaan of een geestelijke uiting al of niet van God komt. Aan de ene kant kunnen we dit zien als een bijzondere gave die de Heilige Geest aan bepaalde gelovigen heeft gegeven om daarmee de plaatselijke gemeente te dienen. Maar we kunnen het ook breder uitleggen: aan iedere ware gelovige kan de Heilige Geest inzichten geven om onderscheid te kunnen maken tussen wat wel en wat niet van de Geest afkomstig is'.

Zie meer hierover in hoofdstuk 'Waarheid en leugen'.

Zondebesef en een verlangen naar reinheid

De Heilige Geest ondersteunt en leidt de gelovige via het geweten. Een voorbeeld van die verbondenheid vinden we in het volgende Bijbelgedeelte:

"Omdat ik verbonden ben met Christus, spreek ik de waarheid, ik lieg niet: de heilige Geest bevestigt het door de stem van mijn geweten." (Romeinen 9:1, GNB1996)

De Heilige Geest spreekt het geweten van de gelovige vooral aan als er sprake is van onbeleden zonden.

"En als Hij (=de Heilige Geest) komt, zal Hij het ongelijk van de wereld aantonen, en laten zien wat zonde, wat gerechtigheid en wat oordeel is." (Johannes 16:8, WV1995)

De Heilige Geest laat je weten wat je verkeerd hebt gedaan en prikkelt je geweten om tot inkeer te komen en er mee naar God te gaan om die zonden te belijden. Zo'n aansporing van de Heilige Geest voelt aan de ene kant irritant, omdat je die boodschap niet wilt horen. Maar aan de andere kant vernedert de Heilige Geest je daardoor niet; het is geen verwijtende stem. Wel een stem die je uitnodigt om naar het kruis te gaan om daar bevrijd te worden van je zondelast die een obstakel is voor een gelukkig leven in vrede met God en met jezelf. Daarom is het volgende gebed van belang:

"Doorgrond mij, o God, en ken mijn hart, toets mij en ken mijn gedachten; zie, of bij mij een heilloze weg is, en leid mij op de eeuwige weg." (Psalm 139:24, NBG1951)

Tegelijk wil de Heilige Geest ons helpen steeds meer een afkeer te krijgen van zonden en een verlangen te hebben naar reinheid.

"Schep mij een rein hart, o God, en vernieuw in mijn binnenste een vaste geest." (Psalm 51:12, NBG1951)

We moeten niet bij zonden blijven stilstaan. De Bijbel leert ons het kwade te overwinnen met het goede.

"Laat u niet overwinnen door het kwade, maar overwin het kwade door het goede." (Romeinen 12:21, NBV2004)

En dat is nu precies waar de Heilige Geest ons wil helpen!

Zie meer hierover in hoofdstuk 'Rein geweten'.

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.
copyright © 2013 - voor het laatst bijgewerkt op 18 maart 2013