3.3.1. Ontluistering door de zonde

Conditie van de aarde VOOR de scheppingsdagen

In Genesis 1 lezen we hoe de aarde er uitzag voordat God er in zes dagen een prachtige, volmaakte wereld van maakte:

"De aarde nu was woest en leeg, en duisternis lag over de watervloed..." (Genesis 1:2, HSV2010)

Dit is bovendien een treffende beschrijving van de puinhoop in het innerlijk van de mens, die door de zonde ontluisterd is en overgeleverd is aan de grillen van zijn zondige natuur. In het Bijbelboek Jeremia komen we een illustratie tegen van de ontluistering van het land Israël als gevolg van de zonde van het volk, die ons aan Genesis 1:2 doet denken:

"Ik zag de aarde, en zie, zij was woest en ledig; ik zag naar de hemel, en zijn licht was er niet ... Ik zag, en zie, de gaarde was een woestijn, en al zijn steden waren in puin gestort, voor de HERE, voor zijn brandende toorn." (Jeremia 4:23-26, NBG1951)

Ontluistering van het hart van de mens

De conditie van de aarde voordat de scheppingsdagen begonnen is goed te vergelijken met de conditie van het innerlijk van de in zonde gevallen mens. Daarbij letten we op de vier bekende ziel/hart aspecten die we op veel plaatsen in 'Herschepping' tegenkomen:

zielsaspect conditie van de aarde VOOR de scheppingsdagen kenmerken van de onbekeerde mens
verstand duisternis verstand verduisterd door leugens van de satan, slecht geweten
gevoel watervloed emoties en zelfzuchtige verlangens maken de dienst uit
wil leegheid stuurloze wil, doelloos leven
gedrag woestenij zondig gedrag dat leidt tot de dood

Conditie van de aarde VOOR de scheppingsdagen als beeld van de onbekeerde mens

Duisternis: Het verstand is verblind door de leugen

De begrippen licht en duister worden in figuurlijke zin in de Bijbel bijna altijd in verband gebracht met het verstand. Een verlicht verstand betekent een verstand waarin Gods waarheid is neergedaald.

"In hun geest heerst duisternis en ze zijn vervreemd van het leven met God, omdat ze hem niet kennen en hun hart voor hem gesloten hebben." (Efeziërs 4:18, NBV2004)

Een verduisterd verstand is een verstand dat beheerst wordt door de leugens. Die leugens worden aangewakkerd door de satan, die de vader (=oorsprong) van de leugen genoemd wordt of vorst van de duisternis. Duisternis betekent hier zowel het ontbreken van het licht van Gods aanwezigheid; het is ook de duistere aanwezigheid van de satan die het hart van de mensen in geestelijk opzicht verblindt:

"Zij geloven niet omdat de god van deze wereld hun geest heeft verblind..." (2 Korintiërs 4:4, GNB1996)

Dat wil zeggen dat de mensen geen vermogen hebben om geestelijk te interpreteren wat ze waarnemen over God. Door die onkunde kan hun geweten niet goed werken en door de zonde is hun geweten ernstig besmet. Het begrip duisternis heeft duidelijk ook een morele kant is verbonden met zonde en schuld.

Watervloed: Overgeleverd aan de golven van emoties

Het oorspronkelijke woord voor 'vloed' doet denken aan een waterdiepte, zodat we moeten concluderen dat de aarde eerst geheel bedolven was door water. Water is een goed beeld van menselijke emoties. Doordat de mens de stroom van Gods liefde niet meer opvangt, die de basis is voor een gezond en gelukkig gevoelsleven, is hij een speelbal geworden van zijn emoties. Die emoties gaan als golven op en neer met de levensomstandigheden. Als reactie op bedreigende omstandigheden dringen negatieve emoties zich op, zoals angst, pijn, frustratie, wanhoop, bezorgdheid, enzovoort. Verder laat de mens zich opjutten door de zelfzuchtige verlangens uit zijn eigen hart en handelt naar de begeerten van het vlees.

"Net als zij lieten ook wij allen ons eens beheersen door onze wereldse begeerten, wij volgden alle zelfzuchtige verlangens en gedachten die in ons opkwamen..." (Efeziërs 2:3, NBV2004)

Leegheid: De wil is stuurloos en doelloos

Het oorspronkelijke woord voor 'ledig' duidt op vormloosheid. De vormeloze aarde is een beeld van de stuurloze wil van de mens die zo nodig zelfstandig wil zijn en zich perse niet wil onderwerpen aan God. Er is nog nooit een tijd geweest waarin cultuur, wetenschap en techniek de mens zoveel hebben geboden als nu. En het resultaat? Mensen raken steeds meer vervreemd van elkaar en van zichzelf en de leegheid straalt van hun gezichten af. Koning Salomo heeft genoten van al wat de toenmalige wereld te bieden had. En tot welke slotsom is hij gekomen:

"...lucht en leegte, alles is leeg" (Prediker 1:2, NBV2004)

Veel mensen hebben zich hun leven lang ingespannen om een of ander ideaal te bereiken. Als ze het bereikt hebben moeten ze constateren dat al hun inspanning niets wezenlijks heeft opgeleverd. We zijn geschapen om God en onze medemens te dienen en dat is de hoogste levensvervulling. Het tegenovergestelde van liefde is zelfzucht en dat geeft het tegenovergestelde resultaat: pure leegheid.

Woestenij: Zondig gedrag leidt de dood

Daarbij moeten we vanzelf denken aan een woestijn, waar hoegenaamd niets groeit. Geen mens houdt het daar lang vol als hij niet vooraf voedsel en water heeft meegenomen of hulp van buitenaf ontvangt. In de woestijn is nauwelijks leven mogelijk. Het zondige gedrag van iemand, die zonder God leeft, maakt zijn leven tot een woestijn: dor, onvruchtbaar en levenloos. Het is een algemene morele levenswet dat zonde niets goeds oplevert en bovendien uiteindelijk de dood voortbrengt.

"Het loon van de zonde is de dood..." (Romeinen 6:23, NBV2004)

Effect van de duisternis

Als je het voorgaande goed tot je door laat dringen, zie je dat vooral de duisternis ofwel het ontbreken van licht de sleutelfactor is. Niet voor niets is de duisternis het eerste wat de Schepper ging veranderen op de eerste scheppingsdag.

In Romeinen 1:18-32 geeft Paulus enkele gevolgen aan van het leven in de duisternis. Hij geeft aan dat duisternis het gevolg is van opzettelijke, verwijtbare ongehoorzaamheid aan God, tegen beter weten in:

"Want hoewel ze God kennen, hebben ze Hem niet de eer en dank gebracht die Hem toekomen. Hun overpeinzingen zijn volkomen zinloos en hun onverstandig hart is verduisterd." (Romeinen 1:21, NBV2004)

De voorbeelden die Paulus in de daarop volgende Bijbelverzen opsomt sluiten goed aan bij de vier-aspecten-benadering van 'Herschepping':

zielsaspect effect van de geestelijke duisternis
verstand zonden door verwerpelijk denken, variërend van onbarmhartigheid tot moord (vs.28-31)
gevoel schandelijke hartstochten; je laten leiden door vleselijke begeerten (vs.24-27)
wil afgodendienst (vs.22-24); er niet voor kiezen om God te dienen, maar de afgoden
gedrag dood als resultaat en opbrengst van een leven zonder God (vs.32)

Leven in duisternis (naar Romeinen 1)

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.
copyright © 2013 - voor het laatst bijgewerkt op 18 maart 2013