3.2.2. Levensboom en doodsboom

"In het midden van de tuin stonden de levensboom en de boom van kennis van goed en kwaad." (Genesis 2:9, NBV2004)

Licht en duister

De aarde, zoals God die had geschapen, was volmaakt goed. En toch lag er een schaduw over de aarde: de aanwezigheid van de satan. Ook het feit dat elke dag gevolgd werd door een nacht wijst op het feit dat de duisternis naast het licht bestond in de materiële wereld. Pas veel later, op de Nieuwe Aarde, zal er geen nacht meer zijn (Openbaring 21:25). God zal dan immers zelf op de Nieuwe Aarde wonen en zelf de lichtbron zijn, terwijl er dan op die aarde geen plaats meer zal zijn voor de satan.

God heeft Adam ongetwijfeld ingelicht over de zondige opstandigheid van de satan, over zijn aanwezigheid op de aarde en zijn opzet om over de aarde te heersen. Niet voor niets had Adam de opdracht gekregen om de tuin te BEWAKEN (Genesis 2:15)! De opdracht om de tuin te bewaken en de aarde te onderwerpen zou boven zijn vermogen gaan, maar met Gods hulp zou het zeker moeten lukken. Via de levensboom zou de mens de benodigde kracht ontvangen om de tegenstander te verslaan, maar in zichzelf was Adam niet opgewassen tegen deze geduchte tegenstander.

Twee bijzondere bomen

In het paradijs stonden twee bijzondere bomen met een bijzondere betekenis en mogelijk ook met heel bijzondere vruchten. De vermelding dat ze allebei in het midden stonden onderstreept vooral de centrale betekenis van de beide bomen. Ook kunnen we er voorzichtig uit concluderen dat ze niet al te ver bij elkaar vandaan stonden. Ze stelden als het ware de aardse ambassades voor van de beide grootmachten in de geestelijke wereld: het rijk van God en dat van de satan ofwel het rijk van het leven en het rijk van de dood.

We hebben het nu over de levensboom en de boom van de kennis van goed en kwaad, die we liever de doodsboom willen noem, om het contrast met de levensboom duidelijker te laten zien. Trouwens, alleen al uit de aanduiding 'boom van kennis van goed en KWAAD' kunnen we concluderen dat de zonde al een bestaand begrip was. De zondeval van de satan had daarvoor immers al plaatsgevonden.

Eten van de vruchten van een van deze bomen betekende een vereenzelviging met wat achter de bomen schuil ging: eeuwig geestelijk leven of eeuwige geestelijke dood. Door het eten van een van de bomen zou de mens te kennen geven aan wie hij zijn loyaliteit zou geven. Zou de mens de goede keuze maken en daarmee bewijzen dat hij betrouwbaar genoeg was om namens God over de aarde te regeren? Of zou hij dezelfde zelfzuchtig keuze maken als de satan destijds?

Levensboom

De levensboom was Gods aanbod van leven aan de mens in de rijkste en diepste zin van het woord. De vruchten van de levensboom waren in principe niet nodig voor de mens om in leven te blijven. Zolang de mens niet zondigde, zou hij immers nooit hoeven te sterven. In de Bijbel lezen we immers:

"Iemand die zondigt zal sterven..." (Ezechiël 18:20, BV2004)

Nee, het feit dat er een levensboom in het paradijs stond, betekent dat het leven van Adam en Eva bij hun schepping nog niet de kwaliteit van leven had die God hen uiteindelijk zou willen geven. Bij hun schepping hadden ze aards leven ontvangen. Geestelijk leven, leven op het niveau van de hemel, in de diepst mogelijke verbondenheid met God, hadden zij nog niet. Ongetwijfeld zou de levensboom de sleutel zijn geweest tot het verkrijgen van het geestelijke leven, dat in feite goddelijk leven is: de hoogste vorm van leven die God voor de mens bedoeld heeft. Niet dat een mens daardoor een godheid wordt, maar bij zijn wedergeboorte ontvangt de gelovige de inwoning van de Heilige Geest. Dat is het begin van een leven in verbondenheid met God, de hoogste roeping van de mens.

"Immers, Zijn Goddelijke kracht heeft ons alles geschonken wat tot het leven en de godsvrucht behoort ... opdat u daardoor deel zou krijgen aan de Goddelijke natuur." (2 Petrus 1:3-4, HSV2010)

Die roeping stelt de mens voor een geloofskeuze. Geloof is altijd de sleutel tot het echte leven met God. Dit heeft twee kanten:

  1. Besef van eigen incompleetheid en onvermogen om zelfstandig te leven zoals de Schepper dat bedoeld heeft.
  2. Aanvaarding van het leven dat God biedt en voortdurend kiezen voor liefdevolle toewijding aan God en afhankelijkheid van Hem.

Is het je opgevallen dat God Adam en Eva niet verplichtte om van de levensboom te eten? God had hen ongetwijfeld verteld wat de betekenis van de levensboom was en ook dat het leven een geschenk van God is voor mensen die Hem loyaal zijn. God dwingt niemand om zijn zegeningen aan te nemen. Dat is steeds een vrije keuze. Zo is het nu en zo was het ongetwijfeld in het paradijs ook

In het paradijs betekende 'leven uit geloof' in eerste instantie: ervoor kiezen om te eten van de levensboom en niet van de doodsboom. We weten dat het eten van de verboden doodsboom dramatische effecten heeft gehad. We mogen dan ook rustig aannemen dat het eten van de levensboom ook opzienbarende gevolgen zou hebben gehad. Als Adam en Eva van de levensboom hadden gegeten, zou dat zeker in het Bijbelverhaal zijn vermeld.

Na de zondeval mochten Adam en Eva niet meer eten van de levensboom. Veel later zou er een nieuwe levensboom komen voor de in zonde gevallen mensheid: het kruis op Golgota. In het Engels taalgebruik sluit het kruis duidelijker aan bij de levensboom uit het paradijs doordat men vaak spreekt over 'Calvary's tree'. Door in geloof de gekruisigde Jezus aan te nemen kan men nu dat geestelijke leven ontvangen bij de wedergeboorte, een leven in verbondenheid met God. Adam en Eva zijn nooit zover gekomen. Wij verkeren momenteel in de gelukkige omstandigheid dat de levensboom van Jezus voor iedereen toegankelijk is.

Doodsboom (boom van kennis van goed en kwaad)

De doodsboom die het rijk van de satan vertegenwoordigde, was de sleutel tot een leven los van God, ofwel de dood. Het woord doodsboom zou niet aantrekkelijk klinken voor de mens, en daarom gaf de satan er een interessant klinkende naam aan: 'boom van kennis van goed en kwaad'. Ook vandaag gebruikt de satan soortgelijke verkooptrucs voor zijn dodelijke producten. Moord op ongeboren kinderen heet met een mooi woord 'zwangerschapsonderbreking'. Doden van mensen waarvan men vindt dat de kwaliteit van hun leven onvoldoende is, wordt 'euthanasie' genoemd (letterlijk: een goede dood sterven). Het klinkt allemaal zo mooi, maar het gaat steeds weer om bondgenootschappen met de ergste vijand van de mens: de dood.

De doodsboom beloofde kennis van goed en kwaad. Geen inzichtkennis, maar ervaringskennis wel te verstaan. Kennis OVER goed en kwaad zou al voldoende zijn. God had de mens voldoende inzichtkennis gegeven en hen duidelijk gewaarschuwd. De doodsboom gaf geen toegang tot noodzakelijke kennis, maar tot ervaringskennis die hen ongelukkig zou maken met de dood als gevolg. We missen niets als we het kwaad niet persoonlijk hebben ervaren. We kunnen heel goed zonder. We hebben er genoeg aan als we luisteren naar wat God over goed en kwaad te zeggen heeft en dat van Hem aan te nemen. Per slot van rekening spreekt God altijd de waarheid en de satan staat bekend als de superleugenaar...

De doodsboom en de vruchten die er aan hingen zagen er buitengewoon aantrekkelijk uit. De doodsboom straalde een verleidelijk interessante boodschap uit: wees je eigen baas, bepaal zelf wat goed en kwaad is, laat je leiden door je eigen verlangens, kies voor jezelf en het echte leven, want met God is het leven maar een dooie boel. Het ging om dezelfde boodschap die vandaag nog luid en duidelijk wordt uitgeschreeuwd binnen onze westerse cultuur. De doodsboom spiegelt een aantrekkelijk leven voor, maar het resultaat is verderf en ondergang. God had gelijk: de vrucht van deze boom is dodelijk. Onafhankelijkheid van God betekent immers de dood omdat de mens geen leven in zichzelf heeft.

Verschillen tussen levensboom en doodsboom

Laten we de belangrijkste verschillen tussen de levensboom en de doodsboom eens op een rijtje zetten aan de hand van de vier aspecten van de menselijke ziel:

zielsaspect levensboom doodsboom
verstand - Gods waarheid dankbaar accepteren
- Gods leefregels opvolgen
- Luisteren naar de leugens van de satan
- Zelf uitmaken wat goed en kwaad is.
gevoel - Genieten van Gods zegeningen
- Wat van God is van het hoogste belang achten
- Genieten van zelfzuchtige verlangens
- Aardse zaken belangrijker achten dan geestelijke
wil - Afhankelijk van God willen leven
- Vrijwillige, liefdevolle toewijding aan God
- Onafhankelijk van God willen leven
- Dwangmatige toewijding aan het eigen ik
gedrag - Volmaakt leven, verbonden met God
- Leven tot eer van de Schepper
- Leven in slavernij aan de zonde en de satan
- Degeneratie en dood

Levensboom en doodsboom

Als je de verschillen bekijkt, is het dan echt zo moeilijk om te kiezen? Wie maar een klein beetje zijn verstand gebruikt kiest toch niet voor de dood? Maar dat is het hem nu juist: we kiezen niet alleen met ons verstand. Ons gevoel speelt ook een rol, en dat gevoel staat meer open voor verleiding en voor de aantrekkingskracht van het aardse. En dat maakt het voor een mens toch moeilijk om te kiezen.

Onbevangen

Adam en Eva waren volmaakt geschapen, maar hun geestelijke oriëntatie was nog niet gevormd. Ze leefden in harmonie met God, maar hun hart had nog geen keus gemaakt. Ze waren nog onbevangen en zuiver. Maar zouden ze hun hart aan God geven of zouden ze liever hun eigen God willen zijn? Als stamvaders van het menselijke geslacht hadden ze een enorme verantwoordelijkheid. Ik denk dat de hemel met ingehouden adem toezag op wat daar in het paradijs zou gaan gebeuren. Eenmaal zouden ze immers van een van beide bomen gaan eten ...

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.
copyright © 2013 - voor het laatst bijgewerkt op 18 maart 2013